Projekt współfinansowany przez Warszawskie Inowacje Edukacyjne
E-przewodnik po Dzielnicy Wola
Zabytki wolskie > Cmentarz Powązkowski

Cmentarz Powązkowski w Warszawie (tzw. Stare Powązki) to zabytkowa nekropolia Warszawy. Położony na terenie obecnej dzielnicy Wola, między ulicami: Okopową, Powązkowską, Tatarską i Jana Ostroroga. Graniczy z kilkoma innymi cmentarzami.

Opiekę nad nim sprawuje Kuria Metropolitalna Warszawska, którą reprezentuje zarząd cmentarza. Rolę opiekuna społecznego pełni Społeczny Komitet Opieki nad Zabytkami Starych Powązek. Cały teren cmentarza - skarbnicę rzeźby i małej architektury objęto ścisłą ochroną konserwatorską, podległą Stołecznemu Konserwatorowi Zabytków. Cmentarz leży po nieparzystej stronie ul. Powązkowskiej, pod numerem 1 (numeru nie oznakowano na murze), a jego administracja znajduje się naprzeciwko, pod numerem 14.

Cmentarz Powązkowski niekiedy jest uznawany za najstarszą zabytkową nekropolię stolicy. Nie jest to prawdą - w rejestrze zabytków figurują założone znacznie wcześniej: Cmentarz Kamionkowski i Cmentarz na Służewie przy ul. Renety. Cmentarz został założony 4 listopada 1790, na działce podarowanej przez rodzinę Szymanowskich. Poświęcono go 20 maja 1792 i początkowo zajmował powierzchnię ok. 2-2,5 ha. W 1792 ukończono tam budowę kościoła św. Karola Boromeusza, ufundowanego przez duchowieństwo warszawskie, a zaprojektowanego przez Dominika Merliniego. Jeszcze przed poświęceniem cmentarza wystawiono tu również tzw. katakumby.Cmentarz był wielokrotnie powiększany i dziś zajmuje 43 ha.

W czasie II wojny światowej sama nekropolia nie ucierpiała zbytnio, ale pod koniec wojny spłonął kościół i zabudowania kancelarii (m.in. archiwum cmentarne).

Jeszcze w czasie okupacji na terenie cmentarza działała Armia Krajowa – były tu składy broni, odbywały się wykłady wojskowe, tędy też szły transporty żywności do Getta Warszawskiego.

Wśród ok. 1 miliona osób pochowanych na tym cmentarzu jest bardzo wielu znanych i zasłużonych Polaków, w tym żołnierze powstań narodowych od Insurekcji Kościuszkowskiej do Powstania Warszawskiego, działacze niepodległościowi, wybitni pisarze, poeci, uczeni, artyści, myśliciele, lekarze, prawnicy, duchowni.

Część z nich spoczęła w założonej w 1925 Alei Zasłużonych. Po 1945 w budynku katakumb zorganizowano mauzoleum, gdzie złożono prochy zamordowanych w obozach koncentracyjnych.

W 2012 runął ceglany mur oddzielający Stare Powązki od cmentarza żydowskiego na Woli; zniszczeniu uległo około 70 nagrobków.

Na cmentarzu powązkowskim spoczywają m.in.: Nina Andrycz, Hanka Bielicka, Kalina Jędrusik, Krzysztof Kolberger, Maria Kownacka, Stanisław Moniuszko, Czesław Niemen, Agnieszka Osiecka, Bolesław Prus.

Kliknij na zdjęcie, aby zobaczyć jego powiększenie.

[Kliknij, aby powiększyć zdjęcie] [Kliknij, aby powiększyć zdjęcie] [Kliknij, aby powiększyć zdjęcie]
[Kliknij, aby powiększyć zdjęcie] [Kliknij, aby powiększyć zdjęcie] [Kliknij, aby powiększyć zdjęcie]
[Kliknij, aby powiększyć zdjęcie] [Kliknij, aby powiększyć zdjęcie] [Kliknij, aby powiększyć zdjęcie]
[Kliknij, aby powiększyć zdjęcie] [Kliknij, aby powiększyć zdjęcie] [Kliknij, aby powiększyć zdjęcie]
[Kliknij, aby powiększyć zdjęcie] [Kliknij, aby powiększyć zdjęcie]
© Zespół Szkół nr 32 im. K. K. Baczyńskiego w WarszawiePowrót na górę stronyDo góry